Hoe werkt een piano? - Music. Talent. Match.

Hoe werkt een piano?


Geplaatst door: Marcoen V.

De piano is een veelzijdig instrument. Wist je dat het een slag-, toets-, én snaarinstrument tegelijk is? Door de toetsen te bespelen wordt een mechanisme in werking gesteld. De pianist gebruikt soms ook de pedalen. De toetsen van een piano zijn aanslaggevoelig, wat wil zeggen dat de pianist zelf het volume van het geluid én het soort toon zelf kan bepalen. Wanneer je een toets krachtig aanslaat klinkt het luider. Hoe werkt dit precies en hoe zit een piano in elkaar? We leggen het hieronder uit. 

Gietijzeren frame

De piano heeft een 'frame' dat gemaakt is van gietijzer. Het is gemaakt van gietijzer omdat het makkelijk te verwerken is en het is bovendien niet zo gevoelig voor warmte en kou. Soms wordt het gietijzeren frame ook wel 'pantserraam' genoemd. Wat de functie van het frame is lees je verder hieronder. 

Snaren 

Hoewel er 88 toetsen op een piano zitten, zitten er meer snaren in de piano. Een piano heeft doorgaans 230 snaren! Dit is omdat de snaren van hoge tonen drie snaren hebben en sommige lage tonen hebben twee snaren. De hele lage tonen hebben slechts één snaar.
 
De snaren zitten bevestigd in het frame van de piano. Het frame zorgt ervoor dat de snaren goed gespannen zijn.
Hoe langer de snaren hoe lager de toon, hoe korter de snaren hoe hoger de toon.  Om langere bassnaren te kunnen realiseren in de piano zijn de bassnaren kruislings over de snaren voor de hogere tonen gespannen. Je hebt ook rechtsnarige piano's, maar dat zijn vaak oudere piano's.

Er is dan nog een verschil tussen een staande piano en een vleugel. Bij een piano staan de snaren rechtop, bij een vleugel liggen de snaren.  Op de afbeelding rechts zie je een vleugel. Hier zie je dat de snaren liggen en als je goed kijkt zie je dat de bassnaren schuin over de kortere snaren liggen.

De snaren worden strak gehouden door stempennen in het stemblok. Niet alleen het frame zorgt dus voor de juiste spanning.
Een piano ontstemt doordat de snaren hun spanning verliezen. We zeggen vaak dat de piano vals is als deze ontstemd raakt. Als je dan aan de stempennen draait komen de snaren weer in de oorspronkelijke staat. Dit moet een professionele pianostemmer doen die daarvoor is opgeleid. 

Hamers

De hamers in een piano bestaan uit een houten stokje met daarop een kop, ofwel een hamerkop. De hamerkop is bedekt met vilt en is met lijm bevestigd. Het vilt is heel belangrijk voor de klank van een piano. Als je het vilt hebt geschuurd wordt de klank luider, maar kan soms ook juist minder luid worden. Soms wordt er een zogenaamde 'intoneernaald' gebruikt. Er wordt dan een gaatje in het vilt geprikt en dan wordt de klank minder scherp.
Je hebt ook een demper. De demper is bedekt met vilt en zorgt ervoor dat de snaar niet trilt als er geen toets wordt ingedrukt. 

Wat gebeurt er nou als je een toets indrukt?

Wanneer je een toets indrukt slaat een hamer tegen de snaar. Iedere toets heeft een eigen hamer die tegen de desbetreffende snaren slaat. Doordat een hamer tegen snaren slaat ontstaat er een trilling van de snaren en maken dus geluid. Gelijktijdig gaan dus de dempers van de snaren, anders kan de snaar niet trillen. De trilling van de snaren wordt door middel van twee kammen (één voor de hogere tonen ofwel diskant, één voor de lagere tonen ofwel baskant) overgebracht naar de zangbodem van de piano. De zangbodem versterkt de trilling van de snaren en daardoor ontstaat er geluid. Wanneer je de toets loslaat komt de demper weer op de snaar terecht en stopt de snaar met trillen.

De klankkast en zangbodem geeft iedere piano haar eigen unieke geluid en helpt het geluid te versterken. Hoe groter de klankkast, hoe luider de klank. Uit een vleugel (dus geen staande piano) komt dus doorgaans meer geluid dan een staande piano. 

Pedalen

Een piano heeft normaal gesproken twee of drie pedalen die je met je voeten kunt bedienen. Het rechter pedaal wordt het meeste gebruikt en wordt ook wel 'sustaining pedal' genoemd. Het haalt de dempers van de snaren als je toetsen indrukt en zorgt ervoor dat tonen doorklinken terwijl je de toetsen loslaat. Het linker pedaal zorgt ervoor dat de hamers verschuiven zodat de klank zachter wordt. De hamers van de piano verschuiven dichter naar de snaren of een beetje naar opzij.

Hieronder zie je een afbeelding van een staande piano waarop de onderdelen staan aangegeven.

Ga terug